Podczas wędrówki wspomniał swoją zmarła na wiosnę żonę:
Ho! ho!… przy niej, co ją wspominam wieczorem w dobry sposób, nie przygodziłoby się tak granuli… gospodyni to była, gospodyni!… Juści, że i mamrot, i przeklętnica też, że i dobrego słowa nikomu dać nie dała i cięgiem się z babami za łby wodziła… ale zawżdy żona i gospodyni! — Tu westchnął pobożnie na jej intencję, i żal go jeszcze większy dusił, bo przypominał, jak to bywało… Przyszedł z roboty spracowany – to i jeść tłusto dała, i często gęsto kiełbasy podtykała kryjomo przed dzieciskami… A jak się wszystko darzyło!… i cielaki, i gąski, i prosiaki… że co jarmarek było z czem jeździć do miasta i grosz był zawsze gotowy, na zakład z samego przychówku… A już co kapusty z grochem, to już jensza zgoła tak nie potrafi…3.
Boryna rozmyślał także o syn, który przejmuje się tylko swoim losem, Hanka jest słabą kobietą, która według Macieja niewiele może zrobić. Józka natomiast jest jeszcze dzieckiem. Maciej dotarł do domu wójta i zaczął z nim rozmawiać o rozprawie, która czeka go następnego ranka. Wójt – Piotr- wrócił z pola i zasiadł do kolacji, którą podzielił się z Maciejem i Rochem – włóczęgą, który poprosił o pomoc. Jewka zaskarżyła Macieja, że nie wypłacił jej zasług (pracy w gospodarstwie) i dodatkowo stwierdziła, że dziecko, które niedawno urodziła jest Macieja. Boryna wściekł się na takie oskarżenie, ale postanowił rozwiązać to wszystko na rozprawie. Wójt z żoną polecili mu, aby ponownie się ożenił, ponieważ ma dopiero 58 lat i gospodarstwo bez kobiety upadnie. Zaproponowali, aby zastanowił się nad ślubem z Jagną. Maciej w drodze powrotnej zaczął zastanawiać się nad radą wójta, ponieważ wiedział, że bez żony gospodarstwo nie będzie prowadzone dobrze i będzie zmuszony odpisać dzieciom ziemię, czego bardzo nie chciał.
Warto przeczytać: Orfeusz i Eurydyka – „Mitologia Greków i Rzymian” cz. I Grecja J. Parandowski
18 września 2026J. Kasprowicz „Dies Irae” – opracowanie
20 września 2026PJ (8) – Prawa boskie a prawa ludzkie
22 września 2026F. Dostojewski „Zbrodnia i kara” – str. szczegółowe cz. I rozdz. I
