„Chłopi” tom I „Jesień” – W. St. Reymont (streszczenie krótkie)

Między Maciejem a synem Antkiem wybucha kolejna kłótnia o ziemię. Młody Boryna chce przepisania ziemi, ale ojciec kategorycznie się nie zgadza. Kuba idzie go karczmy, gdzie przepija wszystkie pieniądze, które dał mu ksiądz i dodatkowo zadłuża się u Żyda, który jest właścicielem. Musi odpracować dług przynosząc upolowane zwierzęta z lasu. Żyd obiecuje dostarczyć mu strzelbę. Nastał kolejny tydzień, podczas którego mieszkańcy Lipiec przygotowywali się do jarmarku w Tymowie. Gospodarze zastanawiali się, co mogą sprzedać, żeby mieć pieniądze na potrzebne w zimie rzeczy. W trakcie jarmarku Boryna spotyka Jagnę, kupuje jej chustkę i zabiera do karczmy.

We wsi rozpoczął się czas zbierania kapusty z pól, pogoda była brzydka, deszcze ulewne. Niektórzy mieszkańcy musieli zostawić część zbiorów na polach, ponieważ całe były zalane wodą. W chacie Boryny zbierają się Lipczanki, aby obierać kapustę. Jest wśród nich także Jagna. Wieczorem wraca do domu w objęciach Antka, który jest w niej zakochany z wzajemnością.

Nadchodzi listopad i obchodny Dnia Zadusznych. Wszyscy idą do kościoła i na nieszpory. Cała gromada modli się za dusze zmarłych i rozmyśla o nieuchronnej śmierci każdego. Maciej decyduje, że ożeni się z Jagną. Prosi wójta, aby udał się do Dominikowej z wódką. Kobieta zgadza się na ślub pod warunkiem, że Maciej zapisze Jagnie 6 mórg ziemi. Boryna się zgadza, ale obawia się reakcji swoich dorosłych dzieci. Między Maciejem a Antkiem rozpętuje się awantura o ziemię, podczas której młodszy Boryna obraża narzeczoną ojca. Dochodzi do bójki, podczas której Antek zostaje ranny. Następnego dnia Maciej wyrzuca syna wraz z rodziną z jego domu.

Tydzień później odbywa się wesele Boryny i Jagny, na którą są zaproszeni wszyscy znamienici gospodarze z Lipiec i okolicznych wsi. Przez dwa dni trwa zabawa, Jagna przenosi się do domu męża i staje się gospodynią. W trakcie wesela w stajni umiera Kuba, którego podczas kłusowania postrzelił borowy.