Pieśń nad Pieśniami

Informacje wstępne

Księga ta powstała między X a VI w. p.n.e., na którą składają się pieśni miłosne i weselne, które były często wykonywane w starożytnym Izraelu podczas ślubów. Utwór to dialog Oblubieńca i Oblubienicy, którzy w śpiewnych przez siebie pieśniach wychwalają swoje zalety, opisują zazdrość, tęsknotę podczas rozrastania oraz radość z ponownego spotkania. Ich uczucie jest przepełnione wzajemnym zachwytem, miłością i zmysłowością. Świadkami śpiewanych w ogrodzie pieśni są rodziny zakochanych. Księga ta jest wyjątkowa pod tym względem, że nie ma w niej żadnej wzmianki o Bogu i religii. Dosłownie może być interpretowana jako dialog dwojga kochanków. W tradycji żydowskiej jest to opis miłości między Jezusem (Oblubieńcem) a narodem wybranym (Oblubienicą). Za autora tej księgi uznaje się Salomona.

OBLUBIENIEC:
O jak piękna jesteś, przyjaciółko moja,
jak piękna,
oczy twe jak gołębice!

OBLUBIENICA:
Zaiste piękny jesteś, miły mój,
o jakże uroczy!
Łoże nasze z zieleni.

OBLUBIENIEC:
Belkami domu naszego są cedry,
a cyprysy ścianami¹.

Tradycje interpretacyjne

Jedną z dróg interpretacyjnych tego wyjątkowego tekstu starotestamentalnego jest założenie, że w tekście zawarte są równocześnie dwie rzeczywistości: miłość ludzka i miłość Boża. Miłość ludzka mogłaby być interpretowana jako uczucie konkretnych osób np. Salomona i jego małżonki lub w bardziej uniwersalnych charakterze jako przypowieść małżeńska. Według części biblistów zamierzeniem Pieśni nad Pieśniami było jednak ukazanie miłości Boga do Narodu Wybranego, a w kontekście Nowego Testamentu rozpatruje się miłość Jezusa do Kościoła. Dosłowna interpretacja tej księgi była najprawdopodobniej praktykowana bardzo wcześnie, ale i w środowiskach żydowskich często pojawiały się interpretacje dosłowne, według której Oblubieńcem był Salomon a Oblubienicą księżniczka egipska lub żona Salomona. Część teologów uważała, że tę księgę można interpretować tylko w sposób dosłowny, więc nie można uznać jej za kanoniczą. Sobór Konstantynopolitański II uznał księgę za kanoniczną, ale nie odrzucił całkowicie możliwości jej dosłownej interpretacji. Nie jest wiadome, jak tę księgę interpretowali autorzy Nowego Testamentu, ponieważ nie była przez nich cytowana.

W I wieku po Chrystusie przeważała alegoryczna interpretacja tej księgi, którą propagował rabin Akiba. Podkreślał, że jest to najpiękniejsza ze wszystkich pieśni i uważał, że w sposób alegoryczny przedstawia miłość Boga do ludu wybranego. Chrześcijanie, dla których Jezus jest obiecanym w Starym Testamencie Mesjaszem, uznali Pieśń nad Pieśniami jako księgę alegoryczną, która przedstawia miłość Chrystusa do Kościoła lub tęsknotę duszy do Boga. Oblubieńcem zatem jest w niej Chrystus, Bóg-Człowiek, natomiast oblubienicą – nie jak w przypadku alegorii Akiby – naród wybrany, lecz Kościół².

1. PnP 1, 15-17 (BT) ↩︎
2. Ks. S. Strękowski, „Pieśń nad Pieśniami” w interpretacji Aponiusza, „Vox Patrum” 2012, nr 32, s. 603. ↩︎