S. Żeromski „Przedwiośnie” – Rodowód streszczenie szczegółowe

0 Comments

Nie minęło wiele czasu a Seweryn Baryka był już ojcem małego Cezarego Grzegorza i posiadaczem sporych oszczędności. Był człowiekiem oszczędnym, który potrafił także odpowiednio zainwestować pieniądze. Chętnie kupował: meble, biżuterie, dywany, książk, których nie planował czytać, ale wiedział, że mają swoją wartość. Gdy jednak sytuacja tego wymagała Seweryn zaczytywał się w polskich białych krukach, które zgromadził w swojej bibliotece. Wśród opasłych tomów znajdował się również pamiętnik z roku 1831, w którym pojawiła się wzmianka o jego dziadku Kalikście.

Był to pamiętniczek z wojny 1831 roku, napisany i wydany na emigracji przez autora bezimiennego o wyprawie generała Józefa Dwernickiego na Beresteczko i Radziwiłłów. Wśród mnóstwa perypetii, opisanych szczegółowo i w sposób wysoce zagmatwany, była tam na stronicy trzydziestej siódmej podana wiadomość, iż do liczby piętnastu obywateli na Rusi, którzy do powstania przystąpili i całym swym majątkiem je poparli, należał Kalikst Grzegorz Baryka, dziedzic Sołowijówki z przyległościami. Był to w prostej linii dziad Seweryna Baryki. Dziad Kalikst swym przystąpieniem do powstania wpadł, jak to mówią, najfatalniej. Skoro bowiem generał Dwernicki po bitwie pod Boremlem nad Styrem, naciśnięty przez przeważające siły generała rosyjskiego Rudigera, musiał pod Lulińcami przejść suchą granicą do Galicji — rząd rosyjski rzucił się z całą zaciekłością na tych wszystkich, którzy ów ruch poparli. Sołowijówka została skonfiskowana, dom rodzinny najprzód zrabowany doszczętnie, a później spalony, a ów dziad Kalikst na ostatnim koniu z przeobfitej niegdyś stajni musiał ruszyć w świat, to znaczy w szarą i ciemną głębinę popowstaniowej biedy — stał się z pana ubogim człowiekiem, trudem rąk na kawałek chleba zarabiającym w obczyźnie. Tekst wiadomości o tym fakcie, podany sucho, bez tkliwości, lecz szczegółowo, był z obu stron kartki zakreślony przez syna owego dziada Kaliksta a ojca Seweryna. Dwaj ostatni z powołanej wyżej Sołowijówki z przyległościami posiadali już tylko wersję przytoczoną w broszurze oraz ustnie podawaną legendę. Sołowijówka stała się mitem rodzinnym, klechdą, podawaną w coraz to innej postaci, o czymś dalekim, sławnym, dostojnym, przeogromnym3.

Na podstawie niewielkiej wzmianki w bezimiennym pamiętniczku zbudowana została legenda dziada Kaliksta, w którą wierzyły następne pokolenia. Seweryn strzegł książeczki, ale nie był do niej bardzo przywiązany. Kariera Seweryna nabierała tempa i w końcu osiadł w Baku jak wyższy urzędnik przemysłu naftowego, który miał pod sobą całe biuro. Dawne, skromne mieszkanie zamieniło się w apartament, który był pięknie i bogato urządzony.

Skromne dawniej mieszkanie zamieniło się na apartament, którego posadzki zalegały perskie dywany. Na dywanach stanęły meble, nie jakieś tam artystyczne, lecz po prostu drogie, kryte bezcennymi kaukaskimi atłasami. Ciężkie serwety nakryły stoły, a na ścianach zawisły „ręcznie malowane” prawdziwie olejne obrazy mistrzów, równie wysoko w składach mebli cenionych, jak same meble. Wiele naczyń ze srebra i złota przechowywały dębowe i orzechowe szafy, masywne jak forteczne bastiony.

Wciąż jednakowo umiarkowane prowadząc życie Seweryn Baryka po latach miał w banku złożonych oszczędności na czarną godzinę kilkaset tysięcy rubli. Był wysoko cenionym osobnikiem, solidną jednostką, cieszącą się powszechnym uszanowaniem w świecie, gdzie go los rzucił. Wyrastał na widoczną figurę w światku polskim4.

Jadwiga bardzo tęskniła za krajem i czasem nawet Seweryn myślał o powrocie, ale ich życie w Baku było wygodne i dostanie. Mężczyzna nie chciał z tego rezygnować. Cezary mógł odebrać solidną edukację i niczego mu nie brakowało. Syn był oczkiem w głowie swoich rodziców.

Seweryn Baryka całą duszę wkładał w synka, w zdrowego i zażywnego Czarusia. Chłopiec ten miał od najwcześniejszych lat najdroższe nauczycielki francuskiego, angielskiego, niemieckiego i polskiego języka, najlepszych, drogo płatnych korepetytorów, gdy poszedł do gimnazjum. Uczył się wcale nieźle, a raczej uczyłby się był znakomicie, gdyby rozkochani w nim rodzice nie przeszkadzali swymi trwogami i pieszczotami, czy aby się nie przepracowuje i nie wysila zanadto. W zacisznym gabinecie, wysłanym puszystym dywanem, tak puszystym, że w nim stopa ginęła, ojciec i syn spędzali jak najczęściej rozkoszne sam na sam5.

Cezary mówił biegle po rosyjsku, doskonale odnajdywał się w tym świecie. Choć w domu rozmawiano po polsku Cezary nie opanował tego języka aż tak dobrze. Jadwiga nie miała na to wpływu, a Seweryn rozumiał, że w ich sytuacji biegły rosyjski jest ważniejszy.


Warto przeczytać: Jan Kochanowski „Pieśń o spustoszeniu Podola” – opracowanie
Już wkrótce na blogu
  • Julian Tuwim „Do krytyków” – opracowanie21 listopada 2026Julian Tuwim „Do krytyków” – opracowanie

  1. S. Żeromski, Przedwiośnie, Kraków 2002, s. 7. ↩︎
  2. Tamże. ↩︎
  3. Tamże, s. 9. ↩︎
  4. Tamże. ↩︎
  5. Tamze, s. 9-10. ↩︎
Categories:

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *