PJ (20) – Na czym polega ludowa sprawiedliwość?

0 Comments

Na czym polega ludowa sprawiedliwość? Omów zagadnienie na podstawie znanych Ci ballad Adama Mickiewicza. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.


Wstęp z tezą

Ludzie dopuszczają się różnych złych czynów, za które muszą niejednokrotnie ponieść surowe konsekwencje. Mogą one wynikać z regulacji prawnych lub też społecznego samosądu. W epoce romantyzmu, w której artyści sprzeciwiali się oświeceniowym twierdzeniom, że jedynie rozum ludzki jest adekwatną władzą umożliwiającą poznanie świata, artyści uznali ludową sprawiedliwość za jeden z fundamentalnych elementów swojego światopoglądu. Moim zdaniem ludowa sprawiedliwość miała bardzo jasne zasady i pomagała porządkować rzeczywistość według jasnych i niepodważalnych reguł.

Argument i przykład ze Świtezianki II Adama Mickiewicza

Ludowa sprawiedliwość opiera się na przekonaniu, że nie ma zbrodni bez kary, a każdy zły występek przyniesie za sobą surowe konsekwencje. W balladzie Świtezianka narrator obserwuje dwójkę zakochanych: Strzelca w tamtejszym borze i dziewczynę, o której pochodzeniu niewiele wiadomo. Mężczyzna chce związać się z dziewczyną, proponuje jej ślub i wspólne mieszkanie w jego skromnym domu. Kobieta jednak obawia się, że jego deklaracje są złożone zbyt pochopnie. Ojciec przestrzegał ją przed tym, żeby nie była zbyt łatwowierna. Prosi ukochanego o złożenie przysięgi, że zawsze będzie jej wierny. Strzelec bez wahania klęka przed nią i składa obietnicę. W drodze powrotnej spotyka nieznajomą nimfę, która proponuje mu wspólne życie. Strzelec jest oczarowany i bez wahania decyduje się na dołączenie do kobiety. Łamie tym samym niedawno złożoną przysięgę. Kobieta zmienia swoją postać i okazuje się, że to tak naprawdę dziewczyna spod modrzewia. Okrutnie karze mężczyznę, wciągając go do wody, duszę przywiązując do modrzewia na tysiąc lat.

Kontekst Dziady cz. II Adama Mickiewicza

W romantycznym dramacie Adama Mickiewicza pod tyłem Dziady cz. II na obrzędzie pojawiają się dusze zmarłych, które nie mogą pójść do nieba. Za życia popełnili grzechy, za które karę odczuły dopiero po śmierci. Duchy dzieci nie mogły zaznać spokoju, ponieważ miały zbyt beztroskie dzieciństwo. Chronione przez rodziców przed każdym nieprzyjemnym uczuciem spowodowało, że nie mogły odczuć pełni człowieczeństwa, które zawiera w sobie nie tylko same dobre chwile, ale również cierpienie. Widmo Złego Pana okazało się okrutnikiem, który nie potrafił wykazać się współczuciem i miłosierdziem wobec potrzebujących – nie chciał podzielić się jedzeniem, choć był bogaty ani dać schronienia wdowie z małym dzieckiem na rękach. Przez brak odpowiedniej reakcji kobieta i niemowlę zamarzły. Pasterka Zosia nie szanowała uczuć innych i gardziła tymi, którzy ją kochali. Wszyscy, którzy przybyli na dziady przekonali się, że każde złe postępowanie przyniesie na sobą zasłużoną karę nawet po śmierci.

Podsumowanie

Ludowa moralność fascynowała romantyków, ponieważ wypływała z wierzeń prostego ludu, który sobie cenili. Była surowa, ale bardzo dokładnie porządkowała świat i określała co jest dobre, a co złe. Ballada Świtezianka pokazuje, że należy dotrzymywać danych innym obietnic, a dramat romantyczny, że kara za złe postępowanie może dosięgnąć człowieka nawet po jego śmierci.

Inne możliwe konteksty

Inne możliwe konteksty do tego pytania
  1. Adam Mickiewicz, Lilie
    Pani pod nieobecność swojego męża dopuszcza się zdrady. Boi się konsekwencji swojego czynu, dlatego gdy mąż wraca, decyduje się, żeby go zabić. Później próbuje ukryć swoją zbrodnie, ale na jej kolejnym ślubie pojawia się duch zmarłego męża, a cerkiew zapada się pod ziemię, a zebrani w niej wierni giną.

Już wkrótce na blogu
  • PJ (13) – Moralna odpowiedzialność za czyny19 listopada 2026PJ (13) – Moralna odpowiedzialność za czyny
  • Julian Tuwim „Do krytyków” – opracowanie21 listopada 2026Julian Tuwim „Do krytyków” – opracowanie

Categories:

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *