Prawa boskie a prawa ludzkie. Omów zagadnienie na podstawie Antygony Sofoklesa. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Wstęp z tezą
Każdy człowiek w swoim życiu kieruje się jakimiś wartościami, stara się odróżnić dobro od zła i wyznaczyć granicę swojego postępowania. Pomocna w określaniu systemu wartości może być religia, która wyznacza granicę między tym, co dobre a co złe. Często ludzie rezygnują z gotowych rozwiązań i sami decydują, co dla nich jest ważne i jakie normy moralne właściwe. Moim zdaniem człowiek często musi dokonywać wyboru pomiędzy prawami ludzkimi i boskimi, by znaleźć swój indywidualny kodeks moralny.
Argument z przykładem z Antygony Sofoklesa
Człowiek często musi w swoim życiu wybierać między porządkiem prawnym, a istotnymi indywidualnymi wartościami, które często stoją w sprzeczności z obowiązującymi normami. Bohaterka dramatu Sofoklesa jest oddana wierzeniom oraz własnej rodzinie. Gdy po bratobójczej walce giną Polinejkes i Eteokles jest rozżalona. Kreon, który obejmuje władzę w Tebach decyduje o ukaraniu Polinika, który napadł na miasto, niemożliwością pochowania jego ciała. Antygona nie godzi się na takie rozstrzygnięcie. Kobieta z jednej strony podlega prawom ludzkim, które ustanawia jej władca oraz boskim, które wynikają z tego, w co wierzy. Antygona wie, że jej moralnym obowiązkiem jest pochowanie brata. Bez pogrzebania ciała dusza Polinika nie będzie mogła zejść do Hadesu i odnaleźć swojego miejsca w zaświatach. Bohaterka nie chce się zgodzić na to, żeby dusza jej brata cierpiała i błąkała się po ziemi. Uważa, że jej obowiązkiem jest pogrzebanie zwłok nawet w przypadku, gdy ściągnie to na nią gniew władcy. Pomimo zagrożenia nie rezygnuje z powziętego zamiaru i musi poddać się karze. Zamknięta i skazana na śmierć popełnia samobójstwo, wieszając się na chuście. Czyny Antygony można uznać za heroiczne, ponieważ broni swoich moralnych przekonań i dla wierności własnym zasadom jest w stanie umrzeć.
Kontekst – Rodion Raskolnikow ze Zbrodni i kary F. Dostojewskiego
Rodion jest młodym, dwudziestotrzyletnim studentem prawa na uniwersytecie w Petersburgu. W trakcie swoich studiów czyta artykuły filozoficzne na temat koncepcji ludzi, którzy mogliby stać ponad prawem, ponieważ przyczyniają się do rozwoju społeczeństwa, więc nie powinni podlegać tym samym restrykcjom. Bohater pisze nawet artykuł na temat tej koncepcji, jest nią silnie zafascynowany. Gdy podsłuchuje rozmowę studenta z oficerem, podczas której padają stwierdzenia, że Alona Iwanowna bogaci się na krzywdzie innych, utwierdza się w przekonaniu, że kobieta nie zasługuje na życie. Rodion myśli, że jest kimś wyjątkowym i może sam stanowić prawo i określać, jakie czyny są moralnie uzasadnione. Nie liczy się z prawem do życia każdego człowieka. Niestety próba ustalania własnych praw, z pominięciem zapisanych nawet w biblijnych przykazaniach prawdami, prowadzi do powolnej destrukcji osobowości bohatera. Zamordowanie lichwiarki, choć wydawało się proste, moralnie i etycznie uzasadnione filozoficznymi koncepcjami, okazuje się zbyt dużym ciężarem psychicznym dla bohatera. Rodion zabił kobietę, której życie uznał za bezwartościowe, jednak musiał pogodzić się z tym, że stanowienie moralnych granic wbrew boskim prawom zapisanym w dekalogu całkowicie go zgubiło. Chciał być wielkim indywidualistą, a okazał się zbrodniarzem, który nie jest w stanie poradzić sobie z konsekwencjami własnych decyzji.
Podsumowanie
Ludzie przez całe swoje życie muszą podejmować szereg decyzji. Czasami stają przed trudnymi moralnie wyborami. Dla Antygony konflikt z Kreonem oznaczał śmierć, ale również wierność boskim zasadom i rodzinie. Rodion, który uważał, że może usprawiedliwiać, w swoim mniemaniu ważnymi pobudkami morderstwo, musiał odpokutować swoje czyny na Syberii. Antygona to bohaterka, natomiast Rodion to morderca, który musi zrozumieć swój błąd.
