Warto przeczytać: Fonetyka – podstawowe informacje teoretyczne
Upodobnienieto zmiana sposobu wymówienia głoski pod wpływem głoski sąsiedniej.
Ubezdźwięcznienie postępowebezdźwięczna wymowa spółgłoski dźwięcznej pod wpływem spółgłoski bezdźwięcznej stojącej przed nią.
Ubezdźwięcznienie wstecznebezdźwięczna wymowa spółgłoski dźwięcznej pod wpływem spółgłoski bezdźwięcznej stojącej po niej.
Udźwięcznieniedźwięczna wymowa spółgłoski bezdźwięcznej pod wpływem spółgłoski dźwięcznej stojącej po niej. Udźwięcznienie jest zawsze wsteczne.
Utrata dźwięczności na końcu wyrazu (w wygłosie)Zastąpienie spółgłoski dźwięczności występującej na końcu wyrazu jej bezdźwięcznym odpowiednikiem (np. b-p; rz-sz; g-k).
| Wyraz | Wymowa fonetyczna | Upodobnienie fonetyczne |
|---|---|---|
| ławka | [łafka] | ubezdźwięcznienie wsteczne |
| prośba | [proźba] | udźwięcznienie wsteczne |
| sad | [sat] | utrata dźwięczności w wygłosie |
| liczba | [lidżba] | udźwięcznienie wsteczne |
| krzak | [kszak] | ubezdźwięcznienie postępowe |
Uproszczenie grupy spółgłoskowejW trudnej do wymówienia zbitce spółgłosek pomijanie w wymowie jednej z nich lub zastąpienie jej inną głoską, łatwiejszą do wymówienia.
| Wyraz | Wymowa po uproszczeniu grupy spółgłoskowej |
|---|---|
| jabłko | [japko] |
| podszedł | [poszet] |
| królewski | [króleski] |
AkcentWyróżnienie określonej sylaby w wyrazie lub określonego wyrazu w zdaniu za pomocą natężenia głosu (siły artykulacyjnej), wysokości tonu lub czasu trwania danego dźwięku (iloczasu).
Akcent w języku polskim pada najczęściej na drugą sylabę od końca (akcent paroksytoniczny), np. ko-lo-ro-wy. Od tej zasady są jednak wyjątki:
- akcent przypada na trzecią sylabę od końca w czasownikach w 1. i 2. osobie liczby mnogiej czasu przeszłego,
np. na-pi-sa-liś-my. - akcent przypada na czwartą sylabę od końca w czasownikach w 1. i 2. osobie liczby mnogiej trybu przypuszczającego,
np. na-pi-sa-li-byś-cie. - akcent przypada na trzecią sylabę od końca w formach mianownikowych rzeczowników pochodzących z łaciny, z zakończeniami – ika lub -yka,
np. mu-zy-ka, fi-zy-ka. - akcent przypada na ostatnią sylabę jednosylabowych rzeczowników z cząstkami – wice,- arcy, – eks,
np. eks-mąż.
Warto przeczytać: J. Kochanowski „Fraszki” cz. I – opracowanie
Już wkrótce na blogu
22 października 2026PJ (74) – Miejsca ważne w życiu człowieka
24 października 2026I. Krasicki „Do króla” – opracowanie
26 października 2026PJ (19) – Świat ducha a świat rozumu
NewsletterPowiadomienia o nowych opracowaniach prosto na Twój e-mailZaproponuj lekturęNapisz, które opracowanie przygotować w pierwszej kolejności
Categories:
