PJ (12) – Średniowieczny wzorzec rycerza

Średniowieczny wzorzec rycerza. Omów zagadnienie na podstawie znanych Ci fragmentów Pieśni o Rolandzie. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Wstęp z tezą

W średniowieczu, które było epoką nieustannych wojen, pojawił się stan rycerski, a jego członkowie zastąpili pospolite ruszenie. Rycerze obdarzeni przez władców różnymi przywilejami w tym dziedzicznością ziemi byli zobowiązani do pełnienia służby wojskowej i stawienie się w pełnej gotowości bojowej na każde wezwanie swojego monarchy. Powstanie stanu rycerskiego i jego rozwój przyczyniły się do powstania kodeksu rycerskiego oraz wzorca idealnego rycerza. Moim zdaniem w epoce średniowiecza rycerz musiał wykazywać się odwagą, niezłomnością, wiernością królowi i zasadom etycznym.

Argument i przykład z Pieśni o Rolandzie

Wierność etosowi rycerskiemu, Bogu oraz władcy to najważniejsze wartości dla średniowiecznego rycerza. W Pieśni o Rolandzie tytułowy bohater to młody rycerz, który wraz z Karolem Wielkim i jego wojskami jest gotów do stoczenia każdej bitwy w imię krzewienia wiary chrześcijańskiej. Wojny, które prowadzono w Hiszpanii miały na celu walkę z innowiercami. Roland jako dowódca tylnej straży pomimo trudności nie decyduje się na wezwanie pomocy, ponieważ dla rycerza posądzenie o tchórzostwo było gorsze niż śmierć. Wykazanie się odwagą nawet w bardzo niesprzyjającej a nawet przegranej sytuacji wynikało z kodeksu rycerskiego. Prawdziwy rycerz zawsze był gotowy na śmierć i nie cofał się przed przeważającymi siłami wroga. Roland decyduje się zadąć w Olifant, ale jest za późno – posiłki pojawią się zbyt późno. Opis śmierci hrabiego Rolanda pokazuje, że pożegnanie się z ziemskim życiem w imię walki za Boga i swojego monarchę jest czymś wręcz naturalnym. Śmiertelnie ranny hrabia stara się zniszczyć swój miecz Durendal, aby nie dostał się w ręce wroga. Przed skonaniem modli się, powierza swoją duszę Bogu, którą później zabierają aniołowie.

Kontekst – historia rozwoju stany rycerskiego w średniowiecznej Europie

Gdy stan rycerski się ukształtował to w miarę wzrostu jego znaczenia rozwijał się cały ceremoniał związany z tą warstwą społeczną. Do około XI wieku był to stan otwarty, ponieważ nazwę tę otrzymywał każdy, kto był wojownikiem i miał konia. Pomiędzy XI a XIII wiekiem każdy, kto chciał zostać rycerzem musiał przejść określoną drogę. Kandydaci musieli poznać siedem cnót rycerskich: jazdę konną, pływanie, rzut oszczepem, szermierkę, myślistwo, grę w szachy, a także umiejętność układania i śpiewania pieśni ku czci pana oraz damy swego serca. Gdy kandydat był gotowy odbywało się pasowanie na rycerza, któremu towarzyszyły obrzędy sakralne. Każdy rycerz musiał akceptować i stosować etos rycerski, który nazywał pewne zachowania np. gdy przeciwnik spadł z konia i nie mógł podnieść się o własnych siłach ten, który go strącił zsiadał ze swojego wierzchowca. Zabijanie nieuzbrojonego przeciwnika okrywało rycerza hańbą. Za uchybienie dla czci i honoru rycerskiego uznawano również organizowanie zasadzki, atakowanie i zabijanie przeciwnika z tyłu, ucieczkę z pola walki. Najgorszym zarzutem jaki mógł spotkać rycerza, był zarzut tchórzostwa. W celu uniknięcia takiego posądzenia, rycerze często podejmowali walkę z przeważającymi siłami wroga, nie mając żadnych szans na odniesienie sukcesu. O chwale rycerza decydowało bowiem nie tyle zwycięstwo, ile odwaga oraz sposób, w jaki walczył i zginął na polu bitwy. W kręgu kultury dworskiej ukształtował się wzorzec idealnego rycerza wysławiany w ówczesnej literaturze Według tego wzorca rycerze mieli bronić wiary, swego honoru, sprawiedliwości i pokoju, opiekować się ubogimi, szukać sławy w wojnie i turniejach¹.

Podsumowanie

Rycerstwo to stan, który wykształcił się w epoce średniowiecza i przechodził przez różne przemiany. Początkowo zastąpił pospolite ruszenie i mógł do niego należeć każdy, kto chciał walczyć, miał broń i konia. Później do stanu tego należało się odpowiednio przygotować, zostać pasowanym na rycerza i przestrzegać etosu rycerskiego. Kultura epoki wykształciła swój własny wzór idealnego rycerza, który możemy zauważyć w Pieśni o Rolandzie. Hrabia walczy dla swojego króla i Boga szerząc chrześcijaństwo. Jest waleczny, odważny, honorowy i przygotowany na śmierć. .

1. A. Podolski, Rycerstwo średniowiecza, „Wiedza Obronna” 2013, nr 2, s. 101-106. ↩︎