Obyczaj i tradycja w życiu społeczeństwa. Omów zagadnienie na podstawie znanych Ci fragmentów Chłopów Władysława Stanisława Reymonta. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Wstęp z tezą
Obyczaj to utrwalony w danej społeczności sposób postępowania w konkretnych okolicznościach1. Dzięki nim każdy z nas wie, jak powinien zachować się w danej sytuacji. Obyczaje i ich długa tradycja pozawalają na kształtowanie się społeczności i są odzwierciedleniem z jednej strony jej unikalności, a z drugiej powiązania z całym narodem. Moim zdaniem tradycja i obyczaje są ważnym elementem funkcjonowania każdej społeczności.
Argument i przykład – obieranie kapusty w Chłopach
Pielęgnowanie i kultywowanie tradycji i obyczajów pozwala młodym pokoleniom zobaczyć, jak kształtowała się cała kultura narodowa. W powieści Chłopi Władysława St. Reymonta zostali przedstawieni chłopi mieszkający we wsi Lipce. Pisarz sportretował ich życie podczas czterech pór roku. W tomie pierwszym pod tytułem Jesień możemy zaobserwować, jak wyglądały prace w trakcie zbierania kapusty. Każdy mieszkaniec musiał zebrać je z pola i przywieźć do siebie, a potem kolejno cała gromada zbierała się, by pomóc w jej obieraniu. Najpierw ustalano dzień, w którym należy się zebrać u konkretnego gospodarza. Do Macieja Boryny przybyło wiele osób ze społeczności Lipiec. Parobkowie przynosili kapusty ze stodoły. Kobiety obierały kapusty z niepotrzebnych liści i wycinały te części warzywa, które są niejadalne i umieszczały gotowe główki w wyznaczonym miejscu domu. Syn gospodarza – Antoni – szatkował kapustę. Gospodarz domu częstował gości wódką, a Hanka z Józką przygotowały jedzenie, żeby wszyscy mogli się posilić. Boryna jako najbogatszy gospodarz chętnie częstował gości, a jego gospodynie przygotowały wiele dobrego jedzenia, które chwalono. W trakcie prac rozmawiano, żartowano, omawiano najważniejsze wydarzenia we wsi. Był to czas, który mieszkańcy wspólnie spędzali przy pracy, zacieśniając więzy.
Kontekst – grzybobranie Pan Tadeusz
Innym utworem, w którym można dostrzec, jak ważne w społeczności są tradycja i obyczaje jest Pan Tadeusz Adama Mickiewicza. W epopei narodowej poeta przedstawił życie litewskiej szlachty w Soplicowie. Mieszańcy dworku wspólnie wybierali się na grzybobranie. Wyprawa obywała się po śniadaniu, na którą należało odpowiednio się ubrać. Panny rozglądały się za borowikami, a kawalerowie za lisicami. Najbardziej pożądanym grzybem był rydz, za którym wszyscy się oglądali. Telimena była znudzona zbieraniem grzybów, więc oddaliła się od zbierających i później spotkała Tadeusza. Dla tej dwójki bohaterów grzybobranie było okazją do spędzenia wspólnie czasu i rozmowy na łonie natury. Wszyscy mieszkańcy i goście Soplicowa byli zajęci szukaniem grzybów i nie zwracali na nich uwagi.
Podsumowanie
Tradycje i obyczaje są ważnym elementem rozwoju każdej społeczności. Dzięki obyczajom każdy członek społeczności potrafi zachować się w określonej sytuacji i czuć przynależność do grupy. W powieści W. St. Reymonta obieranie kapusty jest wyrazem solidarności i możliwością spędzania czasu podczas pracy na rozmowach. W Panu Tadeuszu grzybobranie jest formą spędzania czasu dla panien i kawalerów w Soplicowie.
- Słownik Języka Polskiego PWN, http://sjp.pwn.pl/slowniki/obyczaj.html (dostęp: 15.06.2026). ↩︎
